tesettür gelinlik ve balkanlar bilgi

tesettür gelinlik ve balkanlar bilgi

 İçinde bulunulan şartlarda Tanzimat'ı uygulamak o kadar da kolay bir
gulanması için baskı yapmayı sürdürmüştür. Nihayet Ali Paşa’nın isyandakir(|,; anlaşılarak. Şubat 1851'de Ali Paşa Hersek Mutasarrıflığı görevinden azledip ve tutuklanması emredilmiştir. Emrin Bosna'ya ulaşması ile Ali Paşa Mostar'ıljjj askeri birliklerin komutanı İskender Bey'e teslim olmuştur. Ali Paşa ve oğul],^ 17 Şubat 1851'de “Devletin uygulamalarına karşı gelmek ve halkı etmek" suçlamasıyla tutuklanmışlardır. Ali Paşa kısa bir süre sonra şüpheliIj, biçimde ölmüştür. Böylece lidersiz kalan isyan hareketi nihayete yaklaşmıştır

Tanzimat’ın tüm eyalette icrası için isyanın tamamen sona erdirilmesi beŞ, lenmiştir. İsyan sona erdikten sonra 1851 yazında Bosna’da Tanzimat uygular maya başlamıştır.
6-1858-61 Ayaklanması
1858 yılı ilkbaharında Karadağ'ın kışkırtmasıyla Hersek’te Müslüraanlaıt Hıristiyanlar arasında kanlı mücadeleler başlamıştır. 13 Mayıs lOSB'de Karadağlıların OsmanlIlara karşı kazandıkları Grahovo zaferi ile isyancılar dala da şımarmıştır. Bu başarı üzerine pek çok Karadağlı gönüllü Hersek'e geçeni: isyancılarla birleşmiştir.
Devlet isyana son vermek için eski Kıbrıs Mutasarrıfı Mehmed KânîPaşa'y Bosna'ya vali atamıştır. Paşa’dan, derhal bölgeye giderek var olduğu iddiaedfa baskı ve yolsuzlukları önlemesi, özellikle devlet görevlileri ve vergi tahsildariı rından kaynaklanan her türlü problemde müsamaha göstermeyerek ilgili göm lileri derhal azletmesi ve cezalandırması istenmiştir. İlaveten Rumeli ordusıııı dan bir alay Bosna’ya sevk edilmiştir. Alınan tedbirler isyanı sona erdircmemİ! ama yavaşlatmıştır. Bu sırada uluslararası güçler isyanı bahane ederek Bosna'yı müdahaleye zemin hazırlamak için her türlü faaliyeti yapmışlardır.
Rusya'nın uzun süreden beri devam eden tahrikleri, Sırbistan'ın özerki haklarını genişletmek amacıyla Karadağlıları ve Hersek’te oturan Hıristiyanlan kışkırtması, Hıristiyan halka gizlice silah dağıtması, Avusturya’nın asileri him ye etmesi sonucu 1861’de isyanın ikinci ve kanlı safhası başlamıştır. Özellikl' Karadağ'ın aktif desteği ayaklanmanın kesin olarak bastırılmasını önlemiştir it nedenle Karadağ'a askeri bir harekat yapılmıştır. İlk olarak 1849 Bosna ayaklı'*
BALKANLAR EL KİTABI |373
ması sırasında büyük başarı göstermiş olan Ömer Paşa isyanı bastırmakla görevlendirilmiştir. Ardından Hersek asilerinin Karadağ'dan yardım almalarını önlemek için Karadağ sınırı üzerinde geçici sınır devriyeleri kurulmuştur. Adriyatik Denizi’ne bir filo gönderilip Karadağ limanları abluka altına alınmıştır. Ardından Ömer Paşa 21 Kasım 1861'de Piva’da Hersekli isyancıları kesin bir yenilgiye uğratmıştır. Hersek'te durum kontrol altına alındıktan sonra Karadağ askeri harekâtı başlatılmıştır. Oldukça başarılı olan bu harekât sonunda, Osmanlı orduları Karadağ'ın başkenti Çetine’ye girmek üzereyken Batılı devletlerin müdahalesiyle 31 Ağustos 1862 tarihinde İşkodra Antlaşması imzalanarak savaş durumuna son verilmiştir. Antlaşmayla Osmanlı ordusu Çetine yakınlarından çekilecek, buna karşı Karadağlılar da Hersek’teki asilere yardımdan vazgeçeceklerdi.
tesettür gelinlik Hersek'teki iç karışıklıklar Cevdet Paşa’nın Bosna Hersek teftişine kadar sürmüştür. Cevdet Paşa'nm Bosna’da yaptığı çalışmalar sonucu bölge geçici bir sükuna kavuşmuştur.
7-Cevdet Paşa'nm Bosna Müfettişliği
1862 yılı sonlarında ülke genelinde baş gösteren bazı aksaklıkları yerinde tespit etmek ve gidermek amacıyla Bursa, Canik, Rumeli ve Bosna Hersek’e geniş yetkilere sahip müfettişler atanmıştır. Bosna'ya ilk olarak Mabeyn-i Hümâyûn kitabetinden Ziya Bey atanmış, ancak pek başarılı olamamıştır. Bu nedenle Ziya Bey merkeze geri çağrılarak, yerine Anadolu Sadâreti payesi verilerek 20 Haziran 1863 tarihinde Cevdet Paşa atanmıştır. Paşa 23 Haziran’da Hersek'e ulaşıp görevine başlamıştır.
Cevdet Paşa'nm Bosna Hersek'teki çabaları ve tabii başarıları XIX. Yüzyıl Osmanlı Devleti’nde tecrübeli ve deneyimli devlet adamına ne kadar ihtiyaç olduğunun en güzel kanıtıdır. Zira Paşa Bosna'da bulunduğu sürede hemen hemen tüm kesimleri memnun etmeyi başarmıştır bunu başarırken ne zor ne de silah kullanmıştır. Yaptığı diplomasi dilini kullanarak tarafları uzlaştırmaktır. Bunu yaparken katı devletçi bürokrasi yerine bölgenin yerel gerçeklerinden hareket etmiştir. Önce çiftlik sahipleri ile çiftçileri uzlaştırmıştır. Hiç şüphesiz onun yaptığı çalışmaları Bosna'da bin yılı aşkın süredir devam eden sistemi değiştirmeye yönelik değildir. Fakat en azından iki kesim arasında süregelen sürtüşmeleri asgariye indirmiş ve Sefer Kararnamesi olarak bilinen 1859 karar-lannın yürürlüğe girmesini ve uygulanmasını sağlamıştır. Ardından neredeyse ili. Selim Dönemi'nden itibaren problem olan asker toplama meselesini kesin olarak çözmüştür. Üstelik çözüm sadece yerel adet ve geleneklerin farklı biçimde kullanılmasıyla elde edilmiştir. Sorunun çözümü bir devlet adamının görev alanının her türlü özelliğini çok iyi bilmesi gerektiğinin güzel bir örneğinidir. Cevdet Paşa Bosna'ya gittiğinde, devletin diğer bölgelerinde görülmeyen bir ge-
leneğin farkına varmıştır. Bosna’da gençler yetişkin çağına gelene kadjı leriyle flört eder, daha sonra evlenirlerdi. Kızların gençler üzerindeki e
kendilerine teveccühlerini gören gençler, kendilerini beğendirmek için aid„ asker yazılmaya gitmişler, hatta istenenden daha fazla asker yazılmıştır. yarım yüzyıldır problem olan asker toplama meselesi kendiliğinden halinin''' tur. Paşa'nm bölgede yaptığı icraatlardan biri de Hersek'teki karışıklıkları mek olmuştur. Burada da devlete muhalif olan ileri gelen reisleri devletyj, çekmek için onlara nişan ve taltifler vermiş, iyi muamele etmiş, nihayetindeıj. nün isyancıları Cevdet Paşa sayesinde bölgenin asayişinden sorumlu birerka,, görevlisine dönüşmüştür.
Cevdet Paşa sorunların çözümü yanında, okullar açılmasına,yeni yollaryjpj masına, çeşitli kazalardaki vergi yolsuzluklarının önlenmesine, küçükçatışuajj rın büyümeden yatıştırılmasına da katkı sağlamıştır. Paşa görevi sırasında sn. cak sancak, kaza kaza gezerek eyalette sükunu sağlamıştır. Devletin Tanzimarı, ilanından beri zor kullanarak dahi gerçekleştirmeyi başaramadığı reformla hiç bir kuvvete başvurmadan halkı ikna ederek uygulamaya sokmayı başaımy tır. Paşa, Bosna müfettişliğini 20 Kasım 1864 tarihinde bitirerek bölgedenayıç mıştır.
8-1875 Hersek Ayaklanması
1861 ayaklanmasının ardından 1875 yılına gelinceye dek Bosna'da kiji çaplı anlaşmazlıklar hariç kayda değer bir olay yaşanmamıştır. Ancak bu devt de özellikle Panslavist amaçlar güden örgütlerin Bosna Hersek Hıristiyanlans kışkırtmak amaçlı çalışmaları aralıksız devam etmiştir. Buna bir de Avustmyı ve Rusya'nın müdahaleleri eklenmiştir. Ayrıca Karadağ ve Sırbistan'ın çıbis yanlarla muhtariyet kazanmış olmaları da Bosna Hersek Hıristiyanlarınıisyan meylettirmiştir. 1878'e gelindiğinde Batı kamuoyu da Balkanlardaki Slavlara kesinlikle bağımsız olmaları gerektiğini inanıyordu. Özellikle 1860’lardansoıı ra Balkanlardaki Slav toplumlarına olan ilgi geçmişle kıyaslanamaz der» de artmıştı. Bölgeyi ziyaret eden bir çok seyyah Balkan Slavlan’mn kesinlikk Türkler'in elinden kurtarılması gerektiğini açık açık eserlerine dahil ediyorlanlı Hatta içlerinde Georgina Mackenzie ve Adelina Irby gibi ileri gidip kendilenia Slavlık davasına adayan İngilizler de vardı.
1875 İsyanı Hersek Sancağı’na bağlı Nevesin Kazası HıristiyanlanndanW kişinin ağnam resminin ağırlığından ve mültezimlerin kendilerine kötüdavrai dığmdan şikâyetle Karadağ’a geçmesiyle ateşlenmiştir. Bu olay üzerine Karada Prensi Nikola, İstanbul’daki Rus elçisinden 160 kişinin kasabalarına döıunfl'’^
ne izin verilmesi için Osmanlı hükümeti nezdinde aracılık yapmasını rica etmiş-lir,Sadrazam Esad Paşa Rusya’yı memnun etmek için mültecilerin memleketlerine dönmelerini kabul etmiştir. Mülteciler Nevesin'e döndüklerinde hemşerileri prafından kahramanlar gibi karşılanmışlar, İstanbul’un af edici hareketi bir zaaf olarak kabul edilmiştir.
tesettür gelinlik Nevesinliler Karadağ’dan dönen kışkırtıcıların liderliğinde, Nevesin müdürünü tehdit ile kaçırmışlar, üzerlerine giden inzibat erlerini de öldürmüşlerdir. Bu olaylar isyan hareketinin genişlemesine neden olmuştur. Yollar kesilmeye, köprüler tutulmaya ve Müslümanlar öldürülmeye başlanmıştır. Böylece ayaklanma resmen başlamıştır. Derviş Paşa ayaklanmaya müdahale etmek için izin istemiş, bu sürede geçen zaman ayaklanmanın daha da alevlenmesine neden olmuştur. Sadrazam Esat Paşa isyanın siyasi bir amacı olmadığı düşüncesiyle. Vali Derviş Paşa'ya asilere karşı kuvvet kullanmak yerine nasihatçi göndermesi talimatını vermiştir. Derviş Paşa merkezin talimatına uyarak asilerden isyandan vazgeçmeleri için çağrıda bulunmuştur. Ancak bu çaba bir sonuç vermemiş ve ayaklanma Temmuz ayında bütün eyalete yayılmıştır.
j Ayaklanmanın tehlikeli boyutlara ulaşması karşısında 4.200 kişilik bir kuvvet bölgeye gönderilmiştir. Ayaklanmaya müdahalede geciken Sadrazam Esad Paşa azledilmiş ve yerine Mahmud Nedim Paşa getirilmiştir. Olaylar karşısında Almanya, Avusturya ve Rusya başbakanları Berlin’de bir araya gelerek Osmanlı Devleti'ne bir nota vermeyi kararlaştırdılar. Mahmud Nedim Paşa bu notayı önlemek amacıyla 20 Eylül 1878’de en çok şikâyet edilen arazi dağıtımı ve iltizam
' usûlü gibi hususların düzeltilmesine, dinlerin serbestliği ve mezheplere verilen müsaadelerin pekiştirilmesine, Hıristiyanlardan alınan askerlik bedellerinin indirilip değiştirilmesine, mahkemelerde bazı düzeltmeler vaadine, meclis ve mahkemelerin üyelerinin seçilmeleri hakkının genişletilmesine, memuriyetlerini kötüye kullananlar hakkında halkın şikâyette bulunabileceklerine dair bir Adalet Fermanı yayınlamıştır. Fermanda yer alan hükümlerin işlerliğini sağlamak üzere bir de "Meclis-i İcraat" kurulmuştur. Ardından ard arda çeşitli fermanlar yayınlanmıştır. Fakat bir kez isyan ateşi yakılmıştı. Hiç kimsenin bu fermanlarla sakinleşmeye niyeti yoktu. Bir türlü sona erdirilemeyen isyan ve askeri iareket, baştan beri işin içinde olan Batılı güçlerin daha sert tavır almalarına imkan sağlamıştır. Sonuçta Osmanlı Devleti tarihin en ağır facialarından biriyle yüz yüze kalmıştır. Hersek Olaylan’nın fitilini ateşlediği Osmanh-Rus Savaşı ülkenin harap olmasına yola açtığı gibi neredeyse tüm Balkan ve Kafkas toprakla-nnın da kaybedilmesine neden olmuştur. Sözde savaşın yaralarını onarmak için toplanan Berlin Kongresi'nde ise fiili durum hukukileştirilmiştir.tesettür gelinlik